وقتی صحبت از بتن میشه، اولین چیزی که همه میپرسن اینه: “مقاومتش چقدره؟” چون در واقع بتن اسکلت اصلی سازهست و اگر مقاومتش کمتر از چیزی باشه که تو نقشهها اومده، عملاً امنیت ساختمان به خطر میفته. مثلا فرض کن تو طراحی ستونها، محاسب رده C30 رو در نظر گرفته، اما بعد از آزمایش، مقاومت نمونهها ۲۵ مگاپاسکال دراومده. این یعنی بتن ضعیفتر از حد انتظار بوده و باید بررسی بشه.
مقاومت بتن معمولاً در ۷ روز و ۲۸ روز آزمایش میشه. مقاومت ۲۸ روزه ملاک اصلیه و توی اکثر پروژهها اگر این مقدار درست باشه، خیال همه راحت میشه. آییننامهها هم دقیق مشخص کردن که حداقل چه مقاومتهایی برای تیر، ستون یا دیوار لازمه. مثلا در مبحث ۹ مقررات ملی ساختمان به صراحت این موضوع توضیح داده شده.
از تجربه خودم بگم: خیلی وقتا پیمانکارها فکر میکنن فقط حجم بتن مهمه، ولی واقعیت اینه که کیفیت بتن و نحوه عملآوری خیلی حیاتیتره. یعنی حتی بهترین بتن هم اگر درست عملآوری نشه، مقاومتش نصف میشه. برای همین همیشه باید روی نمونهگیری و عملآوری حساس باشیم.
بتن هرجا که استفاده بشه، نیاز به مقاومت متفاوتی داره. مثلا تو ستونها چون عضو فشاری هستن، بتن با مقاومت بالاتر (C30 یا بیشتر) استفاده میشه. توی تیرها و سقفها معمولاً بتن C25 کافیه چون آرماتور نقش مهمی در تحمل بار داره. در مورد دیوار برشی و دیوار حائل هم معمولاً مقاومت بالاتری لازم داریم تا در برابر بار جانبی مثل زلزله عملکرد خوبی داشته باشه.
حالا اینجاست که تواتر نمونهگیری اهمیت پیدا میکنه. آییننامه میگه برای هر ۳۰ متر مکعب بتنریزی یا هر ۱۰۰ مترمربع سطح دال یا دیوار، باید حداقل یک سری نمونه تهیه کنیم. اینطوری مطمئن میشیم بتن هر بخش سازه درست اجرا شده.
مثلا اگه یه پروژه ۱۵۰ مترمکعب بتنریزی ستون داره، باید حداقل ۵ سری نمونه بگیریم. این نمونهها کمک میکنن بفهمیم بتن ستونها واقعا همون مقاومت طراحیشده رو دارن یا نه.
وقتی تو یه پروژه صحبت از بتنریزی میشه، اولین چیزی که باید حساب کنیم حجم کل بتنریزیه. مثلا توی یه ساختمون ۵ طبقه، ممکنه چیزی بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ مترمکعب بتن مصرف بشه. حالا قانون چی میگه؟ طبق آییننامه، برای هر ۳۰ مترمکعب بتنریزی یا هر ۱۰۰ مترمربع دال و دیوار، باید حداقل یه سری نمونه بگیریم. این یعنی اگه شما ۱۵۰ مترمکعب بتنریزی داشتین، باید ۵ سری نمونه استاندارد تهیه کنین.
نمونه برداری در هر سازه برای هر نوع و رده ی بتن باید در محل مصرف نهایی، قبل از بتن ریزی در عضو مورد نظر صورت گیرد پذیرش بتن برای هر نوع و رده در هر سازه نیز به صورت جداگانه میباشد.در مواردی که حجم هر پیمانه اختلاط بتن در پای کار یک متر مکعب باشد، تواتر نمونه برداری باید حداقل برابر با بیشترین مقادیر (الف) تا (ث) زیر باشد:
در مواردی که حجم هر پیمانه اختلاط بتن در پای کار بیشتر یا کمتر از یک متر مکعب باشد، مقادیر بند فوق را میتوان به همان نسبت افزایش یا کاهش داد؛ مشروط بر آن که این نسبت ها بیشتر از ۲ و یا کمتر از نصف نشوند. افزایش ۲ و کاهش نصف را در مواردی که بتن دارای گواهی نامه ی خاص یا پروانه ی استاندارد ملی باشد میتوان به نسبت کاهش داد؛ مگر آن که بتن توسط مهندس ناظر به دلیل عدم انطباق با رده نامناسب تشخیص داده شود.
در هر سازه برای هر نوع و رده ی بتن حداقل ۶ نوبت نمونه برداری، صرف نظر از حجم یا سطح سازه ضرورت دارد.
در مواردی که حجم کل هر نوع یا رده ی بتن در یک سازه از ۳۰ متر مکعب کمتر باشد به شرط آن که مهندس ناظر بتن را مناسب تشخیص دهد میتوان از نمونه برداری و آزمایش صرف نظر کرد.
این موضوع خیلی مهمه چون خیلی وقتها پیمانکارها میگن: «ما کلی بتن ریختیم، یکی دو تا نمونه بسه!» ولی واقعیت اینه که ممکنه بتن در بخشهای مختلف سازه کیفیت متفاوتی پیدا کنه. مثلا بتن ستونها نسبت به تیر یا دیوار شرایط متفاوتی داره. به همین خاطر باید تواتر نمونهگیری رعایت بشه تا بعداً مشکلی پیش نیاد.
تجربه من تو پروژهها این بوده که هرچی نمونهگیری دقیقتر باشه، هم پیمانکار راحتتر کار میکنه، هم مهندس ناظر با خیال راحت تأیید میکنه. برای همین پیشنهاد میکنم همیشه این بند آییننامه رو جدی بگیرین. اگه خواستین جزئیات آییننامهای رو دقیقتر بخونین، توی بخش مقررات ملی ساختمان میتونین کامل مطالعه کنین.
وقتی بحث نمونهگیری بتن میاد وسط، همه دنبال اینن که بدونن کدوم نوع نمونه استانداردتره؟ طبق آییننامه ACI، نمونه استاندارد استوانهای به ابعاد ۱۵×۳۰ سانتیمتر هست. اما واقعیت اینه که تو خیلی از پروژهها، به خاطر راحتی کار و دسترسی به قالب، معمولاً نمونههای مکعبی ۱۵×۱۵×۱۵ گرفته میشه.
از تجربه خودم بگم: اکثر آزمایشگاهها تو ایران نمونه مکعبی رو راحتتر قبول میکنن و جواب میدن. البته باید بدونی که مقاومت بدست اومده از مکعب معمولاً کمی بالاتر از استوانهایه، چون سطح بارگذاری متفاوت داره. به همین دلیل اگه خواستی دقیق و مطابق آییننامه کار کنی، بهتره استوانهای بسازی. ولی تو عمل، مکعبی جاافتادهتره.
این نمونهها معمولاً بعد از ۲۴ ساعت از قالب در میان و باید تو شرایط مرطوب و خنک عملآوری بشن تا کیفیت واقعیشون مشخص بشه. آزمایشها هم معمولاً در سن ۷ روزه و ۲۸ روزه انجام میشه که نتیجه اصلی همون ۲۸ روزهست.
سوال آزمون نظارت عمران خرداد 1404
🔥 جمعبندی: تواتر بتن در واقع یعنی همین قانون نمونهگیری منظم تو پروژهها. رعایتش باعث میشه هم کیفیت سازه تضمین بشه، هم سر تحویل پروژه کسی گیر نده.
09053212535
info@gamomran.com
اصفهان
ما به جای شما کل سوالات سالهای قبل رو بررسی کردیم و نکات مبهم مبحثها رو در آوردیم. میدونید این کار چقدر از شما زمان و انرژی میگیره ؟
دیدگاهتان را بنویسید