خلاصه مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان | صرفه‌جویی انرژی در ساختمان + PDF

مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان یکی از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین مباحث برای مهندسین معمار، عمران، ناظر، مجری و حتی سازندگان حرفه‌ایه. موضوع این مبحث به صرفه‌جویی در مصرف انرژی در ساختمان‌ها مربوط می‌شه؛ یعنی باید طوری طراحی و اجرا کنیم که انرژی کمتری مصرف بشه، چه در فصل سرما و چه در گرما.

امروزه با بالا رفتن قیمت انرژی و همچنین مسائل زیست‌محیطی، توجه به مصرف بهینه انرژی در اولویت قرار گرفته. این مبحث کمک می‌کنه تا با رعایت اصولی ساده مثل استفاده از عایق‌های مناسب، پنجره‌های دوجداره، طراحی درست جهت‌گیری ساختمان و استفاده از سیستم‌های هوشمند تهویه، ساختمانی بسازیم که هم راحتی بیشتری برای ساکنین داشته باشه، هم مصرف انرژی کمتری.

با اجرای صحیح این مبحث می‌تونیم هزینه‌های قبض برق و گاز رو تا ۵۰٪ کاهش بدیم! این یعنی هم صرفه‌جویی اقتصادی برای ساکنین و هم کاهش بار شبکه‌های انرژی کشور.

👈 اگه به مبحث ۱۸ مقررات ملی ساختمان هم علاقه‌مند بودی، اون هم در ادامه همین موضوعه و به عایق‌کاری حرارتی ساختمان‌ها اشاره داره.

در این مقاله قراره با هم به عمق مبحث ۱۹ بریم، بندهاشو بررسی کنیم، و نکاتی کاربردی برای اجرا و نظارت دقیق بهت یاد بدیم.

راستی یه مقاله درباره تکنیک‌های یادگیری مؤثر برای قبولی در آزمون نظام مهندسی هم داریم. برای دیدنش کلیک کن ! 

هدف اصلی مبحث ۱۹ در طراحی ساختمان‌ها چیست؟

هدف اصلی مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان اینه که به کمک اصول علمی، فنی و اجرایی، از اتلاف بی‌رویه انرژی در ساختمان‌ها جلوگیری بشه. وقتی ساختمونی بدون رعایت اصول این مبحث طراحی یا اجرا بشه، در فصل‌های سرد گرمایش زیادی از دست می‌ره و در فصل‌های گرم، سرمای تولید شده توسط سیستم تهویه به سرعت از بین می‌ره. این یعنی مصرف بیش از حد انرژی و افزایش هزینه‌های زندگی.

بر اساس این مبحث، باید در تمامی مراحل طراحی، ساخت و بهره‌برداری از ساختمان، اصول صرفه‌جویی در مصرف انرژی رعایت بشه. برای مثال:

• استفاده از مصالح با ضریب انتقال حرارت پایین (مثل عایق پشم سنگ یا پلی یورتان)

• نصب پنجره‌های چند جداره با شیشه کم‌گسیل (Low-E)

• استفاده از سیستم گرمایشی و سرمایشی با راندمان بالا

• طراحی نور طبیعی برای کاهش نیاز به روشنایی مصنوعی

این الزامات به افزایش عمر ساختمان، کاهش آلودگی هوا و ارتقاء سطح آسایش ساکنان کمک می‌کنه.

📌 پیشنهاد می‌کنم اگر می‌خوای بدونی چطور باید این اصول رو دقیق اجرا و نظارت کنی، یه نگاهی به دوره آموزش نظارت و اجرا عمران بنداز؛ پر از نکاتیه که اجرای این مبحث رو برات آسون می‌کنه.

نقش عایق‌کاری حرارتی در کاهش مصرف انرژی

یکی از مهم‌ترین راه‌های صرفه‌جویی در مصرف انرژی که در مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان به‌وضوح به آن اشاره شده، عایق‌کاری حرارتی مناسب در اجزای پوسته‌ی ساختمان است. این یعنی دیوارها، سقف، کف و حتی پنجره‌ها باید طوری طراحی و اجرا شوند که مانع از تبادل حرارت بین داخل و خارج ساختمان شوند.

در واقع وقتی یک ساختمان عایق مناسبی ندارد، سرمای زمستان و گرمای تابستان به‌راحتی به داخل ساختمان نفوذ می‌کند و سیستم‌های گرمایشی و سرمایشی مجبور می‌شوند بیش از اندازه کار کنند. این موضوع باعث افزایش شدید مصرف انرژی و هزینه‌های خانوار می‌شود.

برای رسیدن به شرایط مطلوب، باید از عایق‌هایی مانند پشم سنگ، پلی‌یورتان، یونولیت و … در لایه‌های دیوار و سقف استفاده شود. همچنین پنجره‌های دوجداره و استفاده از پوشش‌های بازتابنده حرارتی در شیشه‌ها تأثیر قابل توجهی در حفظ دمای داخل ساختمان دارند.

📎 اگه در مورد مصالح عایق‌کاری اطلاعات بیشتری می‌خوای، توصیه می‌کنم مقاله مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان درباره الزامات مصالح ساختمانی رو از دست ندی!

و برای اینکه بتونی اجرای این موارد رو در پروژه‌ها با دقت بررسی کنی، شرکت در تست های مهم معماری و عمران نظام مهندسی رو بهت پیشنهاد می‌کنم.

طراحی هوشمندانه معماری برای بهره‌برداری از نور و انرژی طبیعی

یکی دیگه از نکات کلیدی مبحث ۱۹، استفاده هوشمندانه از نور و انرژی‌های طبیعی در طراحی معماریه. یعنی شما به عنوان مهندس یا طراح، باید طوری فضاهای ساختمانی رو طراحی کنی که بیشترین استفاده از نور خورشید، تهویه طبیعی و گرمای خورشیدی ممکن باشه.

برای مثال:

• جهت‌گیری صحیح پنجره‌ها و فضاهای اصلی ساختمان (مانند نشیمن‌ها و آشپزخانه‌ها) به سمت جنوب، باعث دریافت نور بیشتر در زمستان می‌شه.

• ایجاد سایه‌بان‌ها یا استفاده از درخت‌کاری در سمت غرب، به کاهش جذب گرما در تابستان کمک می‌کنه.

• قرار دادن پنجره‌ها روبه‌روی هم یا استفاده از بازشوهای بالا و پایین، امکان تهویه طبیعی و جریان هوا رو فراهم می‌کنه.

این روش‌ها باعث کاهش نیاز به روشنایی مصنوعی و کاهش استفاده از سیستم‌های تهویه مکانیکی می‌شن؛ در نتیجه مصرف انرژی به‌شدت کاهش پیدا می‌کنه.

📌 این مفاهیم در دوره آموزش نظارت و اجرای معماری به‌صورت کامل و کاربردی آموزش داده شدن. اگه معماری برات مهمه، این دوره می‌تونه یکی از ابزارهای موفقیتت باشه.

ضوابط استفاده از سیستم‌های تأسیسات مکانیکی و تأثیر آن بر مصرف انرژی

یکی از موضوعات کلیدی در مبحث نوزدهم، بهینه‌سازی تأسیسات مکانیکی ساختمان مثل سیستم‌های گرمایشی، سرمایشی و تهویه مطبوع هست. استفاده درست از این سیستم‌ها، نه تنها آسایش حرارتی رو افزایش می‌ده، بلکه می‌تونه تا ۵۰٪ در مصرف انرژی صرفه‌جویی کنه.

طبق این مبحث، استفاده از سیستم‌های گرمایش با راندمان بالا (مثل پکیج‌های چگالشی یا سیستم گرمایش از کف)، کنترل‌کننده‌های هوشمند دما، تنظیمات دقیق ترموستات و عایق‌کاری دقیق لوله‌ها از الزامات محسوب می‌شن. این ضوابط به‌گونه‌ای طراحی شدن که در کنار طراحی معماری مناسب، بهره‌وری انرژی رو در تمام فصول سال حفظ کنن.

همچنین استفاده از سیستم‌های بازیابی انرژی (Heat Recovery) در تهویه مطبوع، یکی از روش‌های نوین کاهش اتلاف انرژی در ساختمان‌هاست که در این مبحث بهش اشاره شده.

📎 برای درک بهتر سازوکار تأسیسات مکانیکی و نقش اون‌ها در مصرف انرژی، یه نگاهی هم به مطالب مبحث چهاردهم – تأسیسات مکانیکی بنداز.

اگه می‌خوای به‌صورت عملی و پروژه‌محور با اجرای تأسیسات در پروژه‌های عمرانی آشنا بشی، حتماً دوره نظارت و اجرای سازه‌های عمرانی رو بررسی کن. واقعاً کارآمده!

نقش کنترل و هوشمندسازی ساختمان‌ها در مصرف انرژی

در دنیای امروز، استفاده از سیستم‌های هوشمندسازی ساختمان (BMS) به یکی از مهم‌ترین ابزارها برای مدیریت مصرف انرژی تبدیل شده. مبحث نوزدهم به‌طور ویژه روی این موضوع تأکید داره که با کنترل خودکار سیستم‌های روشنایی، گرمایش، سرمایش و تهویه، می‌شه مصرف انرژی رو به‌شکل چشمگیری کاهش داد.

برای مثال، سنسورهای حضور افراد باعث می‌شن روشنایی یا سیستم تهویه فقط در زمان نیاز فعال باشه. همچنین برنامه‌ریزی خودکار سیستم‌ها در ساعات اوج مصرف، کمک می‌کنه که بار مصرف کاهش پیدا کنه. این سیستم‌ها حتی می‌تونن اطلاعات مربوط به دما، رطوبت، مصرف انرژی و … رو جمع‌آوری کنن و بر اساس اون تصمیم‌گیری کنن.

در پروژه‌هایی که با استانداردهای انرژی بالا طراحی می‌شن، استفاده از این سیستم‌ها دیگه یه انتخاب نیست، بلکه یه الزام هوشمندانه‌ست.

📌 اگر به اجرای عملی این سیستم‌ها در پروژه‌های ساختمانی علاقه‌مندی، کارگاه تست های مهم معماری و عمران نظام مهندسی دقیقاً همون چیزیه که به کارت میاد!

جمع‌بندی

در مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان، تمام مسیر صرفه‌جویی در انرژی از طراحی معماری گرفته تا تأسیسات مکانیکی و کنترل هوشمند بررسی شده. اگر می‌خوای توی این حوزه حرفه‌ای‌تر عمل کنی و برای پروژه‌های خودت آماده باشی، چهار دوره زیر می‌تونن مسیر موفقیتت رو سریع‌تر کنن:

• دوره محاسبات عمران نظام مهندسی

• دوره آموزش نظارت و اجرا معماری

• دوره آموزش نظارت و اجرای عمران

• تست های مهم معماری و عمران نظام مهندسی

هرکدوم از این دوره‌ها یه گام بزرگ به‌سمت تخصصی‌تر شدن توی اجرای مقررات ملیه. پس وقتشه انتخابت رو بکنی و یه قدم مهم به سمت حرفه‌ای شدن برداری!